Spread the love

दगडाचा बगीचा (Rock Garden, Chandigarh)

राक्षस आणि पिंजऱ्यातला पोपट

“एका अजस्त्र राक्षसाचा जीव किल्ल्यावरील उंच टोकाला टांगलेल्या पिंजऱ्यातील पोपटात असतो. जो त्या पोपटाला मारेल त्याला किल्ल्याचा ताबा तर मिळेलच पण राक्षसाने दडवून ठेवलेला खजिनाही मिळेल. अनेक तरुण श्रीमंत होण्याच्या लालसेपोटी आपले नशीब आजमवायला जातात आणि राक्षस जादूने त्यांचे दगडी पुतळ्यात रूपांतर करतो…..” आता तुम्ही म्हणाल हा ट्रॅव्हल ब्लॉग आहे आणि ही गोष्टी का सांगतेय? तेही सांगते… ट्रॅव्हल चॅनेल वर ‘रॉक गार्डन’ पाहिलं आणि लहानपणी गोष्टीच्या पुस्तकात वाचलेली ही ‘राक्षस आणि पिंजऱ्यातल्या पोपटाची गोष्ट’ आठवली. जसं गोष्टीतल्या किल्ल्यात प्रवेश केल्यावर प्रथम वेगवेगळ्या स्थितीतील दगडी पुतळे नजरेस पडतात, अगदी तसंच इथेही! वाटलं ही पण जादूच असेल तर? कोण्या मोठ्या जादूगाराने जिवंत माणसांचे पुतळे बनवले असतील तर… उत्सुकता क्षणाक्षणाला वाढत होती आणि विचारांचा वेगही.😁 मग आणखी माहिती मिळवायला सुरुवात केली आणि सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं मिळाली. इथेही जादूगार होता त्याचं नाव श्रीमान नेकचंद, पण त्याने आपल्या जादूचा उपयोग लोकोपकारासाठी केला.😊

आकर्षक शिल्पाकृती

रॉक गार्डन म्हणजे नक्की काय?

‘रॉक गार्डन’ हे नाव ऐकून सुरुवातीलाच थोडं विचित्र वाटलं ना! मराठीत अगदी शब्दशः म्हणायचं झालं तर दगडाचा बगीचा! त्यात काय वेगळं आहे? दगड तर रस्त्यावर पण असतात. पण या ‘रॉक गार्डन’ चं वेगळेपण पाहायचं असेल तर चंदीगढला एकदा तरी भेट द्यायलाच हवी. ‘नेक चंदचे रॉक गार्डन’ म्हणूनही ते प्रसिद्ध आहे. ४० एकर विस्तृत जागेत पसरलेल्या या रॉक गार्डनमध्ये निरुपयोगी वस्तूंपासून बनवलेल्या विविध शिल्पाकृती पाहायला मिळतील. हे गार्डन सुखना तलावाजवळ आहे.

प्राण्यांची शिल्पे

याचं वेगळेपण कशात आहे?

याची खासियत म्हणजे ते इतर वस्तुसंग्रहालयाप्रमाणे बंदिस्त नाही. इथे कृत्रिम धबधबे आहेत. तसेच बॉटल, काच, बांगड्या, तुटलेले पाईप्स, टाईल्स, मातीची भांडी, कोळसा, चिकणमाती, इलेक्ट्रिकल वेस्ट, सिंक्स अशा घरगुती व औद्योगिक निरुपयोगी वस्तूंचा वापर करून येथील शिल्पाकृती बनवल्या आहेत. एकाच आकारातील अमूर्त दगडी रचना केलेले प्रवेशद्वार लक्षवेधक आहे. या गार्डनचा नमुना काळाच्या ओघात नष्ट झालेल्या उत्कृष्ट राज्याचा आहे. रॉक गार्डनचे लहान प्रवेशद्वार राजसी थाटासोबत विनम्रपणे झुकायला शिकवतात. विविध प्रकारच्या कमानीचे दरवाजे, ओटी , रस्ते, लेन, पार करत आपण प्रत्येकवेळी नव्या आवारात प्रवेश करतो. राजवाड्यात असाव्यात अशा राजदरबार , गीतकार- संगीतकारांच्या खोल्या , त्यांचे पुतळे, राजस्त्रियांचे अंत:गृह , शयनकक्ष , गाव , डोंगर, पूल , धबधबे, देवदेवतांची कोरीव शिल्पे असं सगळं या स्वप्नवत राज्यात पाहायला मिळतं. त्याचप्रमाणे रानटी हत्तींंचा समूह , वानरांची टोळी आणि इतर प्राण्यांची शिल्पेही मनोवेधक आहेत . मानवी शिल्पाकृतींना दिलेला शहरी फॅशनचा तडकाही उत्तम आहे. इथल्या सगळ्यात मोठ्या धबधब्याचं वैशिष्ट्य म्हणजे आपण अगदी दगडी भिंत चढून त्याचं मूळ गाठू शकतो .

असा दिसतो धबधबा….

त्याचप्रमाणे ‘रॉक गार्डन’ मध्ये असलेल्या ओपन एअर थिएटर मध्ये बऱ्याच प्रतिष्ठित कार्यक्रमांचं सादरीकरण झालं आहे. ज्या देशात वाढती झोपडपट्टी आणि निरुपयोगी कचऱ्याचे वाढते प्रमाण आहे तिथे पुनः प्रक्रिया करून बनवलेलं हे रॉक गार्डन उल्लेखनीय आहे. अशा विविध मानवनिर्मित कलाकृतींनी नटलेल्या या रॉक गार्डन चा पायी चालत घेतला जाणारा शोध रोमांचक ठरतो.

या ‘रॉक गार्डन’ चा शोध कसा लागला?

रॉक गार्डनच्या अस्तित्वात येण्याची कथाही रंजक आहे. आताची रॉक गार्डन ची जागा पूर्वी कचरा टाकण्यासाठी डम्पिंग ग्राउंड म्हणून वापरली जायची. त्यावेळी ‘नेक चंद’ हे चंदीगढच्या कॅपिटल प्रोजेक्टसाठी अभियंटकी विभागात ‘रोड इन्स्पेक्टर’ म्हणून रुजू झाले. त्यांनी सायकल वर फेरफटका मारत शिवालिकच्या पर्वतरांगांतून विविध समान आकाराचे , रंगांचे लहान-लहान दगड गोळा केले. १९५८ ते १९६५ या सात वर्षांत शहरी आणि औद्योगिक निरुपयोगी वस्तू गोळा केल्या. यात अगदी तुटलेल्या फ्रेम्स, काटे चमचे, धातूच्या तारा, गोट्या, जास्त भाजलेल्या विटा आणि न्हाव्याच्या दुकानातील केसांचाही समावेश होता. त्यांच्याकडे जवळ जवळ २० हजार दगडांच्या नमुन्यांचा संग्रह झाला. हे सर्व साहित्य त्यांनी स्वतःच्या कामासाठी तयार केलेल्या एका झोपडीत ठेवलं. मग झऱ्याकाठच्या रम्य वातावरणात या अमूर्त शिल्पांच्या निर्मितीला सुरुवात झाली. १८ वर्षानंतर अनपेक्षितपणे एका ऑफिसरने या जंगलाला भेट दिल्यामुळे नेक चंद यांच्या गुपित कार्याचा शोध लागला. अनधिकृत बांधकाम असल्यामुळे हे रॉक गार्डन धोक्यात होते, पण सर्व नागरिकांच्या एकजुटीमुळे १९७६ साली सर्व सामान्य नागरिकांसाठी खुले करण्यात आले. त्याचप्रमाणे या अनोख्या रॉक गार्डन च्या विकासासाठी सरकारने नेक चंद यांना ५० कामगार व नियमित पगार देऊ केला. १९८३ साली बांधकाम पूर्ण झाले व नंतर ‘रॉक गार्डन’ सर्व पर्यटकांसाठी अधिकृतपणे खुले करण्यात आले. आता दरवर्षी स्थानिक स्त्रिया मोठ्या उत्साहात इथे ‘तीज’ हा सण साजरा करतात. दररोज किमान ५००० पर्यटक भेट देत असलेल्या या आगळ्यावेगळ्या संग्रहालयाचे जगभरातील पर्यटकांकडून या कौतुक होत असल्याने त्याला ‘हेरिटेज साईट’चे महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

रॉक गार्डनला समर्पित दिवसाची नोंद

हे माहीत असलेलं बरं!
१. रॉक गार्डन ला भेट देण्याची वेळ:
उन्हाळा (१ एप्रिल ते ३० सप्टेंबर): सकाळी ९.०० ते संध्याकाळी ७.००)
हिवाळा (१ ऑक्टोबर ते ३१ मार्च): सकाळी ९.०० ते संध्याकाळी ६.००)
२. पर्यटकांच्या सोईसाठी इथे एलइडी लाईट्सची पण सोय करण्यात आली आहे.

Thank you for Visiting TWD.

For Any Query & feedback please mail us at travelwithdreams18@gmail.com

For Recent travel News , Visa Details , Blogs & travel Stories please visit http://travelwithdreams.com/

Author

नमस्कार मंडळी, मी पूजा.... पूजा नरेश जाधव. आपल्या ट्रॅव्हल विथ ड्रीम्स या ब्लॉगसाठी आकाशसोबत लिखाणाची धुरा सांभाळतेय. गेल्याच वर्षी तोलानी वाणिज्य महाविद्यालयातून B. Com चं शिक्षण पूर्ण केलं. सध्या स्पर्धा परीक्षांची तयारी करतेय. त्यातून वेळ मिळाला की सरळ मोर्चा वळतो तो आपलं सगळ्यात आवडतं काम करायला ! हेच आपल्या ब्लॉगसाठी नवीन पोस्ट बनवण्याकडे.... यासोबत मला नवनवीन पदार्थ बनवायला आणि खायलाही खूप आवडतात. माझा दुसरा आवडता छंद म्हणजे झाडं लावणे आणि त्यांना न्याहाळत बसणे. अधूनमधून पुस्तकंही वाचते. त्यामध्ये परीकथा, साहसकथा आणि प्रवासवर्णनं वाचण्याकडे माझा जास्त कल असतो. या सगळ्यासोबत कॉलेजमध्ये असताना ज्यूडोचं प्रशिक्षणही घेतलं. नंतर पदवीच्या शेवटच्या वर्षाला असताना महाराष्ट्र टाइम्ससोबत "कॉलेज क्लब रिपोर्टर" म्हणूनही कामाचा अनुभव घेतला. या सगळ्या उद्योगांव्यतिरिक्त मला मनसोक्त भटकंती करायला आणि त्या त्या ठिकाणचे पारंपारिक पदार्थ चाखायलाही खूप आवडतं. तिथली संस्कृती अनुभवणं, लोकांच्या लहानसहान गोष्टींचं निरीक्षण करणं यात वेगळीच मजा येते. तशी स्वप्नं बरीच आहेत, पण त्यातलं एक म्हणजे आपला हा ब्लॉग यशस्वी करायचा. तुम्ही सगळे या प्रवासात आमच्यासोबत आहात, त्यामुळे काळजीचं काही कारणच नाही. ...... खूप बोलले ना. आता थोडं थांबते. तसे आपण भेटत राहूच नवीन पोस्टसोबत. तुम्हांला पोस्ट आवडली का हे जरूर कळवा हं. वाट बघतेय तुमच्या प्रतिक्रियेची.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *